Denken is verdacht

Wat er mis is met Nederland, is precies dit: dat in een vloedgolf van massahysterie 112 miljoen euro wordt ingezameld voor de slachtoffers van de tsunami in Azië. En dan heb ik het nog niet eens over het smakeloze opportunisme van de horde Bekende Nederlanders die elkaar voor de televisiecamera’s verdringen om te demonstreren dat zij het hart op de goede plaats hebben.

Ik heb het ook nog niet eens over het smakeloze exhibitionisme van een volk dat als de eerste de beste onopgevoede parvenu koketteert met zijn eigen liefdadigheid. Ik heb het over het principe.

Volgens sommige berekeningen volstaat één procent van het wereldwijde defensiebudget voor het lenigen van de hongersnoden in de wereld. Eén enkele Joint Strike Force straaljager zal naar schatting van analisten ongeveer 60 miljoen euro gaan kosten.

Het is op zijn zachtst gezegd pijnlijk om trots te zijn op brave, vrijgevige burgers die voor een goed doel een bedragje bij elkaar schrapen waar je nog geen twee vliegtuigen voor kunt kopen, terwijl zij toestaan dat hun belastinggeld in veelvoud wordt gespendeerd aan zaken die de wereldbevolking tot dusver eerder kwaad dan goed hebben gebracht.

Het vertoon van collectieve liefdadigheid is een explosie van gevoel, van een nobel gevoel van medeleven met de slachtoffers van een natuurramp in combinatie met massahysterie die voortkomt uit het verlangen te mogen delen in het warme gevoel van nationale goedheid.

Wie de moed zou hebben over de dingen na te denken, zou tot de conclusie kunnen komen dat het, in plaats van incidenteel te doneren, misschien te verkiezen zou zijn om te stemmen op een partij die structureel het beste voorheeft met gebieden op de wereld die onze steun hard nodig hebben. Maar slechts weinigen hebben die moed.

Wat er mis is met Nederland, is precies dit: we zijn onbeschoft. Wie zegt wat hij voelt en doet wat hij zegt, is een lompe hork. Zo iemand eist respect, vindt anderssoortigen abnormaal, denkt dat hij de norm is voor alles omdat hij niet denkt, eist zonder scrupules zijn deel op en neemt met compromissen geen genoegen, laat zich niets vertellen, zegt dat hij het nu eenmaal zo voelt, weigert voorrang te verlenen als hij zelf voorrang heeft, weigert zich aan te passen aan anderen omdat hij alleen van belang is, weigert in te binden om conflicten te vermijden, weigert deuren open te houden, weigert te luisteren naar iemand met een verhaal, weigert te begrijpen dat hijzelf minder is dan een ander of in ieder geval rekening te houden met die mogelijkheid, weigert te ritsen bij de invoegstrook, weigert zijn mond te houden bij vertraging, weigert überhaupt zijn mond te houden, weigert pardon te zeggen als het niet zijn fout is, weigert überhaupt pardon te zeggen, weigert te buigen voor minderen, weigert extra fooi te geven bij fouten van de bediening, weigert extra fooi te geven zonder dat iedereen ziet dat hij extra fooi geeft, weigert te streven naar hogere leegte, weigert iemand bij te staan die geen vriend is tenzij uit eigenbelang, weigert op te staan in de tram, weigert dankbaar te zijn voor een wielklem omdat het goed is dat de wet wordt gehandhaafd, weigert niet te zeggen wat hij voelt, weigert niet te doen wat hij zegt, weigert, weigert, weigert.

Tolerantie staat of valt met intellectuele distantie. Wie zegt wat hij voelt en doet wat hij zegt, eist ofwel dat anderen ophouden anders te zijn en precies zo worden als hij, ofwel dat zij niet bestaan.

Wie tolerant is, begrijpt dat de anderen anders zijn, zou misschien zelf nooit zo willen zijn als zij, heeft misschien zelfs nare gevoelens bij die anderen, vindt ze misschien zelfs vies en verkeerd, maar heeft het intellectuele besef dat het beter is voor de samenleving om dergelijke gevoelens te onderdrukken en er niet naar te handelen. Tolerantie is niet hossend met een warm gevoel en een oranje opblaashamer integratie afdwingen, maar accepteren dat de ander niet host.

Ilja Leonard Pfeijffer DS 27 januari 2005

Advertenties

De inspiratie van Leo Vroman

Veel mensen kennen het ontroerende gedicht ‘Voor wie dit leest’ van Leo Vroman. Hij liet zich inspireren door Walt Whitman:

‘This is no book,
Who touches this touches a man,
(Is it night? are we here together alone?)
It is I you hold and who holds you,
I spring from the pages into your arms.’

(Songs of Parting, 1881)

Shakespeare en de liefde

Net als Shakespeare zelf, heeft Claudio in “Measure for Measure” zijn vriendin zwanger gemaakt, en moet hij daarvoor boeten. Vlak voor zijn executie (die uiteindelijk verijdeld zal worden) merkt hij op:

Our natures do pursue,
Like rats that raven down their proper bane,
A thirsty evil; and when we drink, we die.

Rattengif werkt pas als de rat, ver van de plaats waar hij het gif gegeten heeft, gaat drinken – precies omdat het gif de dorst opwekt. Zo brengt seksuele lust, volgens Claudio, ons ten val. Maar de seksuele impuls is tegelijkertijd zo natuurlijk en zuiver als het drinken van water, hoe fataal ook.

Flandriens

” Meesterlijk wist hij de indruk te wekken dat alles onder controle was. God, de kerk, de paus, de heilsboodschap: er was niets dat niet klopte.

… kardinaal Danneels, die de grenzen van de rede beter aanvoelt en beeldspraak gebruikt wanneer het antwoord gevaarlijk kan zijn.

… na een minzaam betoog vol wurgende deskundigheid, …”

Rik Torfs bij de dood van Kardinaal Jan Schotte in DS 13 januari 2005